EN 15593:2008 nedir?
EN 15593:2008, gıda ambalajı üreticileri ve tedarikçilerinin hijyen tehlikelerini tanımlaması, değerlendirmesi ve kontrol etmesi için bir hijyen yönetim sistemi çerçevesi sunar. Kapsama ilgili depolama ve taşıma faaliyetleri de dahil olabilir.
Standardın amacı
Kuruluşun hijyen risklerini tehlike analizi ve risk değerlendirmesi ilkeleriyle yönetmesine, müşteri şartlarına uygunluğunu gösterebilmesine ve harici değerlendirmeye hazırlanmasına yardımcı olmaktır.
Standardın sınırı
Sertifika; ürün güvenliğini, bütün yasal şartların karşılandığını veya her müşteri tarafından kabul edileceğini tek başına garanti etmez. Ürün, malzeme ve pazar bazlı mevzuat ayrıca uygulanır.
Kimler ve hangi faaliyetler kapsama girebilir?
Kesin kapsam ürünün kullanım amacı, gıda ile temas durumu, prosesler, müşteri şartları ve hijyen tehlike analizine göre belirlenir.
Kâğıt ve karton
Kutu, oluklu mukavva, etiket, sargı, kaplanmış veya baskılı kâğıt ambalaj üretimi.
Plastik ve çok katmanlı yapılar
Film, şişe, kap, kapak, poşet, laminasyon, kaplama ve baskı prosesleri.
Metal ve cam
Kutu, kapak, folyo, kavanoz, şişe ve bunların gıda güvenliğini etkileyen üretim adımları.
Depolama ve taşıma
Standardın kapsamına dahil edilen hammadde, ara ürün ve bitmiş ambalaj depolama ve sevkiyat faaliyetleri.
Ambalaj tedarikçileri
Ambalaj üreticisine malzeme veya hizmet sağlayan ve hijyen riskini etkileyebilen tedarik zinciri tarafları.
Yenilikçi ve geri dönüştürülmüş malzemeler
Biyobazlı veya geri dönüştürülmüş yapıların kapsamı, kullanım amacı ve güncel malzeme mevzuatıyla birlikte değerlendirilir.
EN 15593 sisteminin temel kontrol alanları
- Hijyen politikası, hedefler, sorumluluklar ve yetkiler
- Ürün, proses ve kullanım amacına dayalı tehlike analizi
- Üretim alanlarının hijyen zonlaması ve akış yönetimi
- Personel hijyeni, sağlık, kıyafet ve davranış kuralları
- Temizlik ve dezenfeksiyon planları ile doğrulama kayıtları
- Zararlı mücadelesi ve dış çevre kontrolleri
- Cam, kırılgan plastik, bıçak ve yabancı madde yönetimi
- Kimyasal, mürekkep, yapıştırıcı ve proses yardımcılarının kontrolü
- Bakım, yağlayıcılar ve bakım sonrası hijyen serbest bırakması
- Tedarikçi, hammadde kabulü ve spesifikasyon kontrolleri
- Üretim, yeniden işleme, depolama ve taşıma hijyeni
- İzlenebilirlik, uygunsuz ürün ve geri çekme hazırlığı
- İç tetkik, yönetimin gözden geçirmesi ve düzeltici faaliyet
- Eğitim, yetkinlik ve hijyen farkındalığı
EN 15593 sertifikası ile mevzuat aynı şey değildir
Türkiye
Gıda ile temas eden madde ve malzeme üreten işletmeler için işletme kaydı, iyi üretim uygulamaları ve ürün/malzeme bazlı Türk Gıda Kodeksi hükümleri uygulanabilir. İşletmenin yükümlülükleri malzeme, kullanım amacı ve faaliyet kapsamına göre belirlenmelidir.
Avrupa Birliği
AB pazarında 1935/2004 sayılı çerçeve düzenleme ile 2023/2006 sayılı iyi üretim uygulamaları düzenlemesi temel kaynaklardır. Plastik, geri dönüştürülmüş plastik ve diğer malzemeler için ek özel kurallar bulunabilir.
EN 15593, ISO 22000 ve ISO 22002-4:2025 farkı
| Standart/şema | Ana odak | Kullanım | Dikkat |
|---|---|---|---|
| EN 15593:2008 | Gıda ambalajı üretiminde hijyen yönetimi | Bağımsız değerlendirme veya belgelendirme programına konu olabilir | Avrupa standardıdır; “ISO EN 15593” değildir |
| ISO 22000:2018 | Gıda zincirinde gıda güvenliği yönetim sistemi | Akredite yönetim sistemi belgelendirmesi | Kuruluşun gıda zincirindeki rolüne göre kapsamlandırılır |
| ISO 22002-4:2025 | Gıda ambalajı üretimi için ön gereksinim programları | ISO 22002-100:2025 ile birlikte kullanılır | 2013 teknik spesifikasyonunun güncel devamıdır |
| FSSC 22000 | ISO 22000, sektörel PRP ve şema ek şartları | GFSI tanınan şema kapsamında belgelendirme | Güncel şema versiyonu ve kategori şartları kontrol edilir |
| BRCGS Packaging Materials | Ambalaj ürün güvenliği, kalite ve proses kontrolleri | Tedarikçi ve perakendeci beklentileri odaklı şema | Müşterinin kabul ettiği şema ayrıca doğrulanır |
EN 15593 belgelendirme süreci nasıl işler?
Süreç, kuruluşun kapsamına ve seçilen belgelendirme programına göre değişir. Hazırlık desteği ile bağımsız tetkik ve karar fonksiyonları birbirinden ayrılmalıdır.
Kapsam ve başvuru verileri
Ürünler, prosesler, çalışanlar, vardiyalar, lokasyonlar, depolama ve taşıma faaliyetleri belirlenir.
Boşluk analizi
Mevcut hijyen sistemi EN 15593 şartlarıyla karşılaştırılır; eksikler ve öncelikler raporlanır.
Tehlike analizi ve sistem tasarımı
Hijyen tehlikeleri değerlendirilir; kontrol önlemleri, sorumluluklar ve kayıt gereksinimleri oluşturulur.
Uygulama ve eğitim
Prosedürler sahada uygulanır; personel eğitilir ve sistemin çalıştığını gösteren yeterli kayıt üretilir.
İç tetkik ve yönetim değerlendirmesi
Bulgular kapatılır, hedefler ve performans sonuçları üst yönetim tarafından değerlendirilir.
Bağımsız tetkik ve karar
Yetkili kuruluş tetkiki yürütür; uygunsuzlukların ele alınmasından sonra teknik inceleme ve karar program kurallarına göre tamamlanır.
Hazırlanması beklenen temel doküman ve kayıtlar
Yönetim ve risk dokümanları
- Kapsam, politika, hedefler ve organizasyon sorumlulukları
- Hijyen tehlike analizi ve risk değerlendirmesi
- Yasal ve müşteri şartları takip listesi
- İç tetkik ve yönetimin gözden geçirmesi kayıtları
- Uygunsuzluk, kök neden ve düzeltici faaliyet kayıtları
Operasyonel hijyen kayıtları
- Hijyen zonlama, temizlik ve dezenfeksiyon planları
- Personel hijyeni ve eğitim kayıtları
- Zararlı, cam, yabancı madde ve kimyasal kontrolleri
- Tedarikçi, hammadde kabulü ve spesifikasyon kayıtları
- İzlenebilirlik, geri çekme testi, bakım ve sevkiyat kayıtları
Süre ve maliyeti neler belirler?
EN 15593 için tek ve sabit süre veya fiyat yoktur. Aşağıdaki değerler teklif değildir; proje planlamasında dikkate alınan temel faktörlerdir.
Kuruluş yapısı
Çalışan sayısı, vardiyalar, lokasyonlar, depo ve dış kaynaklı faaliyetler.
Proses ve ürün karmaşıklığı
Baskı, laminasyon, kaplama, geri dönüşüm, yeniden işleme ve malzeme çeşitliliği.
Mevcut sistem olgunluğu
ISO 9001/22000 altyapısı, mevcut hijyen kayıtları, iç tetkik kapasitesi ve kapanması gereken boşluklar.
| Aşama | Planlama aralığı | Açıklama |
|---|---|---|
| Ön değerlendirme | 2–5 iş günü | Kapsam verileri ve mevcut durumun değerlendirilmesi |
| Boşluk analizi ve planlama | 1–2 hafta | Eksiklerin, önceliklerin ve proje kaynaklarının belirlenmesi |
| Sistem geliştirme ve uygulama | 4–10 hafta | Kuruluşun olgunluğuna ve proses karmaşıklığına bağlıdır |
| İç doğrulama | 1–2 hafta | İç tetkik, düzeltici faaliyet ve yönetim değerlendirmesi |
| Bağımsız tetkik | Kuruluşa özel | Program, çalışan, vardiya, lokasyon ve risklere göre belirlenir |
Sertifika ve teklif nasıl doğrulanır?
Teklifte isteyin
- Sertifikayı düzenleyecek tüzel kişiliğin tam unvanı
- Uygulanan belgelendirme programı ve normatif dokümanlar
- Varsa akreditasyon kurumunun adı ve kapsam kaydı
- Tetkik, teknik inceleme ve karar sorumluluklarının ayrımı
- Gözetim, yeniden değerlendirme, seyahat ve vergi koşulları
Belgede kontrol edin
- Kuruluş adı, adres, kapsam ve standardın doğru yazımı
- Belge numarası, düzenleme ve geçerlilik tarihleri
- Düzenleyen kuruluşun doğrulama bağlantısı
- Akreditasyon logosunun kapsamla gerçekten ilişkili olması
- Müşteri veya ihale makamının belgeyi kabul ettiğinin teyidi
Kaynaklar ve editoryal açıklama
Bu sayfa MEGACERT Belgelendirme Ekibi tarafından hazırlanmış ve 6 Ağustos 2026 tarihinde anlamlı olarak güncellenmiştir. Gerçek ilk yayın tarihi ve doğrulanabilir bireysel teknik inceleyen bilgisi sağlanmadığı için bunlar eklenmemiştir.
- BSI: BS EN 15593:2008 resmî standart kaydı ve kapsam özeti
- ISO 15593:2001 resmî kaydı — çevresel tütün dumanı standardı
- ISO 22002-4:2025 — gıda ambalajı üretimi PRP standardı
- ISO 22002-100:2025 — ortak ön gereksinim programları
- Tarım ve Orman Bakanlığı: gıda ile temas eden madde ve malzeme üreticilerinin kayıt işlemleri
- Türk Gıda Kodeksi mevzuat listesi — 4 Mart 2026
- AB 1935/2004 — gıda ile temas eden madde ve malzemeler
- AB 2023/2006 — iyi üretim uygulamaları
EN 15593 hakkında merak edilenler
EN 15593 bir ISO standardı mıdır?
Hayır. Doğru ad EN 15593:2008’dir ve gıda ambalajı üretiminde hijyen yönetimi için yayımlanmış bir Avrupa standardıdır. ISO 15593:2001 ise çevresel tütün dumanının ölçümüyle ilgili farklı bir standarttır.
EN 15593 belgesi yasal olarak zorunlu mudur?
EN 15593 sertifikası bütün işletmeler için genel bir yasal zorunluluk değildir. Ancak gıda ile temas eden madde ve malzeme üreticilerinin işletme kaydı, iyi üretim uygulamaları, izlenebilirlik ve malzeme bazlı mevzuat yükümlülükleri bulunabilir. Standart bu yükümlülüklerin sistematik yönetimini destekleyebilir; tek başına tam mevzuat uyumu garantisi değildir.
EN 15593 kimlere uygulanabilir?
Gıda ambalajı veya ara ambalaj bileşeni üreten ve tedarik eden kuruluşlara; kapsam dahilindeyse depolama ve taşıma faaliyetlerine uygulanabilir. Kâğıt-karton, plastik, metal, cam, baskılı, kaplamalı ve çok katmanlı ambalaj prosesleri kuruluşun tehlike analiziyle değerlendirilir.
EN 15593 ile ISO 22000 arasındaki fark nedir?
EN 15593 gıda ambalajı üretimindeki hijyen yönetimine odaklanır. ISO 22000 ise gıda zincirindeki kuruluşlar için gıda güvenliği yönetim sistemi şartlarını belirler. ISO 22002-4:2025, gıda ambalajı üretimi için ön gereksinim programlarını ISO 22002-100:2025 ile birlikte tanımlar.
EN 15593 belgelendirme süresi ne kadardır?
Sabit bir süre yoktur. Ürün ve proses çeşitliliği, çalışan ve vardiya sayısı, lokasyonlar, hijyen riskleri, mevcut dokümantasyon ve seçilen belgelendirme programı takvimi belirler. Sayfadaki süreler yönlendirici planlama aralıklarıdır; garanti değildir.
EN 15593 sertifikası nasıl doğrulanır?
Sertifikayı düzenleyen tüzel kişiliğin tam unvanı, uygulanan program, akreditasyon kurumu ve EN 15593 kapsamı birincil kayıtlardan kontrol edilmelidir. Logo kullanımı tek başına akreditasyon veya müşteri kabulü kanıtı değildir; sertifika numarası düzenleyen kuruluşun doğrulama kanalında sorgulanmalıdır.