ISO Belgesi Sahte mi? TÜRKAK ve IAF ile 5 Adımda Doğrulama
Bir ISO sertifikasının gerçek olması tek başına yeterli değildir; belgeyi düzenleyen kuruluş, akreditasyon kapsamı, şirket unvanı ve adresi, sertifika kapsamı ile güncel durum birlikte doğrulanmalıdır. Bu rehber TÜRKAK TBDS, ASİST, e-Devlet ve IAF CertSearch üzerinden uygulanabilir bir kontrol protokolü sunar.
Önce temel ayrım: ISO standartları yayımlar; şirketlere sertifika düzenlemez. Sertifika, bir belgelendirme kuruluşu tarafından verilir. Bu nedenle belgenin üzerinde “ISO onaylı” yazması veya ISO logosu bulunması, tek başına geçerlilik kanıtı değildir.
Bir sertifikayı değerlendirirken iki ayrı soruya cevap verilmelidir: Belge gerçekten ilgili kuruluş tarafından mı düzenlendi? ve Belge bugün, belirtilen şirket–adres–faaliyet kapsamı için geçerli mi? Aşağıdaki yöntem bu iki soruyu birbirinden ayırarak kontrol eder.
Hızlı doğrulama özeti
| TÜRKAK belge doğrulama | TBDS portalı |
|---|---|
| Belgelendirme kuruluşu ve kapsam | TÜRKAK ASİST |
| e-Devlet doğrulama | TÜRKAK Belge Doğrulama |
| Uluslararası kayıt kontrolü | IAF CertSearch |
| Uluslararası kuruluşun güncel adı | Global Accreditation Cooperation Incorporated (Global ACI) |
| Kamu ihalesinde sahte belge | 4734 sayılı Kanun kapsamında 1–2 yıl ihalelerden yasaklama riski |
| Ceza hukuku değerlendirmesi | Belgenin niteliğine göre TCK 204 veya TCK 207 gündeme gelebilir |
Neden ISO Belgesi Doğrulanmalı?
Gerçek bir sertifikanın PDF kopyası değiştirilmiş, süresi dolmuş, askıya alınmış veya farklı bir şirket/adres/faaliyet için düzenlenmiş olabilir. Bu yüzden yalnızca logo ve sertifika numarasına bakmak yeterli değildir.
Doğrulamada aşağıdaki beş unsurun aynı anda uyuşması gerekir:
- Düzenleyen kuruluş: Sertifikadaki belgelendirme kuruluşu gerçekten var mı?
- Akreditasyon kapsamı: Kuruluş, ilgili standart ve teknik kapsam için akredite mi?
- Kuruluş bilgileri: Ticari unvan, adres ve varsa çoklu saha listesi kayıtla aynı mı?
- Sertifika kapsamı: Belgedeki faaliyet tanımı, satın alma veya ihale konusu işi gerçekten kapsıyor mu?
- Güncel durum: Sertifika aktif mi; süresi, askı/iptal durumu ve denetim kayıtları uygun mu?
TÜRKAK TBDS Nedir ve Nasıl Çalışır?
TÜRKAK Belge Doğrulama Sistemi (TBDS), TÜRKAK akreditasyonu kapsamında düzenlenen uygunluk değerlendirme belgelerine ilişkin kayıtların doğrulanmasını sağlayan resmî sistemdir. Akredite yönetim sistemi belgelendirme kuruluşları, belgelendirme bilgilerini sisteme girer ve TBDS tarafından üretilen QR kodu ile alfanümerik doğrulama kodunu sertifikada kullanır.
TBDS kaydında görülen bilgiler sertifikadaki ticari unvan, adres, standart, kapsam, belge numarası ve durum bilgileriyle karşılaştırılmalıdır. Yalnızca QR kodun açılması yeterli değildir; açılan kaydın belgeyle birebir eşleşmesi gerekir.
TÜRKAK, TBDS altyapısının ilk belgelendirme, gözetim, yenileme ve diğer denetim bilgilerinin izlenmesini destekleyecek şekilde genişletildiğini duyurmuştur. Kamuya açık ekranda hangi verilerin gösterildiği zaman içinde değişebileceğinden, karar her zaman kaydın güncel durum alanına ve gerektiğinde belgelendirme kuruluşunun yazılı teyidine dayanmalıdır.
Resmî dayanak: TÜRKAK – Uygunluk Değerlendirme Kuruluşlarının Yükümlülükleri.
Adım Adım TÜRKAK TBDS Doğrulaması
QR kodun hedef alan adını kontrol edin
Güncel TÜRKAK akreditasyonlu sertifikadaki QR kod, TÜRKAK’a ait doğrulama kaydına yönlenmelidir. Benzer yazılmış sahte alan adlarına karşı tarayıcı adres çubuğunu kontrol edin.
TBDS/BDS numarasıyla manuel sorgulayın
tbds.turkak.org.tr üzerinde sertifikadaki doğrulama numarasını girin. QR sonucu ile manuel sorgu sonucu aynı kaydı göstermelidir.
Belgelendirme kuruluşunun kapsamını ASİST’te açın
TÜRKAK ASİST üzerinden kuruluşun akreditasyon numarasını, ilgili standardı ve kapsamını doğrulayın. Kuruluşun başka bir standartta akredite olması, kontrol ettiğiniz standart için yetkili olduğu anlamına gelmez.
Kayıt ile sertifikayı satır satır karşılaştırın
Ticari unvan, adres, standart sürümü, kapsam metni, belge numarası, ilk yayın ve geçerlilik tarihleri ile durum bilgisi aynı olmalıdır.
Belirsizlik varsa yazılı teyit alın
Kayıt bulunamıyor, bilgiler uyuşmuyor veya belge arşiv niteliğindeyse sertifikayı düzenleyen kuruluşun resmî iletişim kanalından yazılı doğrulama isteyin. Belgeyi size gönderen kişiden gelen e-postayı bağımsız teyit saymayın.
IAF CertSearch: Global Doğrulama Veritabanı
IAF CertSearch üzerinde şirket adı veya sertifika numarasıyla arama yapın ve şu alanları karşılaştırın:
- sertifikalı kuruluşun tam ticari unvanı ve adresi,
- standart ve sertifika kapsamı,
- sertifika durumu ve geçerlilik tarihleri,
- belgelendirme kuruluşu,
- akreditasyon kuruluşu ve tanınma kapsamı.
Kullanım planları ve sorgulama limitleri değişebilir. Sabit bir günlük/aylık limit yerine, güncel plan ve doğrulama kuralları IAF CertSearch kullanıcı kılavuzundan kontrol edilmelidir.
| Sonuç | Yorum | Sonraki işlem |
|---|---|---|
| Kayıt ve belge tamamen eşleşiyor | Olumlu doğrulama sinyali | Akreditasyon kapsamını ayrıca kontrol edin |
| Kayıt var, kapsam/adres uyuşmuyor | Belge sunulan iş için uygun olmayabilir | Belgelendirme kuruluşundan yazılı açıklama alın |
| Durum askıda, geri çekilmiş veya süresi dolmuş | Güncel kullanım için geçerli kabul edilmemeli | Güncel sertifika ve resmî teyit isteyin |
| Kayıt bulunamadı | Şüphe işareti; tek başına sahtecilik kanıtı değil | Kuruluş ve akreditasyon kaynağından bağımsız teyit alın |
Güncel kurum bilgisi: Global ACI.
5 Adımlı Bütünleşik Sorgulama Protokolü
Aşağıdaki protokol, satın alma, tedarikçi onayı ve ihale dosyası incelemesinde kanıtların aynı sırayla kontrol edilmesini sağlar.
| Adım | Kontrol | Kanıt | Kabul ölçütü |
|---|---|---|---|
| 1 | Belge bütünlüğü | PDF, QR, sertifika numarası, düzen | Silinti/değişiklik belirtisi yok; QR resmî alana gidiyor |
| 2 | Kayıt durumu | TBDS, e-Devlet veya CertSearch | Kayıt aktif ve belgeyle eşleşiyor |
| 3 | Belgelendirme kuruluşunun yetkisi | TÜRKAK ASİST veya ilgili akreditasyon kuruluşu | İlgili standart ve kapsam akreditasyon içinde |
| 4 | Şirket–adres–kapsam eşleşmesi | Sertifika, ticaret kayıtları, saha listesi | Sunulan iş, belgelenmiş faaliyet ve lokasyon içinde |
| 5 | Bağımsız teyit ve kayıt | Resmî e-posta/yazı, ekran çıktısı, tarih | Belirsizlik kapanmış ve kontrol kanıtı dosyalanmış |
7 Kırmızı Bayrak: Sahte veya Geçersiz ISO Belgesini Tanıma
Aşağıdaki işaretlerden biri belgenin otomatik olarak sahte olduğunu kanıtlamaz; ancak bağımsız teyit yapılmadan kabul edilmemesi gerektiğini gösterir.
QR kod yanlış alan adına gidiyor
TÜRKAK logolu güncel belgede QR kod, resmî TÜRKAK kaydı yerine benzer yazılmış veya ilgisiz bir site açıyor.
Akreditasyon numarası veya kapsam bulunamıyor
Belgelendirme kuruluşu var görünse de ilgili standart için akreditasyon kapsamı resmî kayıtta yok.
Kayıt ile PDF bilgileri uyuşmuyor
Unvan, adres, sertifika numarası, kapsam veya tarihlerden biri farklı.
Kapsam sunulan işi karşılamıyor
Gerçek bir sertifika, farklı faaliyet veya lokasyon için düzenlenmiş olabilir.
Durum aktif değil
Kayıt askıya alınmış, geri çekilmiş, iptal edilmiş veya süresi dolmuş görünüyor.
Düzenleyen kuruluş teyit vermiyor
Resmî iletişim kanalından doğrulama alınamıyor veya belgeyi sunan taraf bağımsız kontrole engel oluyor.
Dosyada değişiklik izleri var
Farklı yazı tipleri, hizasız metin, düşük çözünürlüklü logo, kesilmiş imza veya düzenlenmiş PDF metadata’sı görülüyor.
Yasal Sonuçlar: Sahte ISO Belgesi ile İhaleye Girilirse Ne Olur?
Sahte veya yanıltıcı sertifika kullanımının sonucu, belgenin nerede ve nasıl kullanıldığına göre değişir. Aşağıdaki açıklama genel bilgilendirmedir; somut olay için hukuk danışmanlığı yerine geçmez.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu
Kanunun 17’nci maddesi, sahte belge veya sahte teminat düzenlemeyi, kullanmayı ya da bunlara teşebbüs etmeyi yasak fiil ve davranış olarak düzenler. 58’inci madde kapsamında, fiilin özelliğine göre bir yıldan az olmamak üzere iki yıla kadar kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklama kararı verilebilir.
Türk Ceza Kanunu bakımından değerlendirme
Ceza hukuku sonucu belgenin hukuki niteliğine ve somut olaya göre belirlenir. Belgenin resmî belge niteliğinde kabul edildiği durumlarda TCK 204; özel belge niteliğinde olduğu durumlarda TCK 207 gündeme gelebilir. Bir ISO sertifikasının her olayda otomatik olarak “resmî belge” sayıldığı varsayılamaz.
Mevzuat: Kamu İhale Kurumu / EKAP ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu.
TÜRKAK Akreditasyonu, Yabancı Akreditasyon ve Akreditesiz Belge Farkı
“TÜRKAK onaylı” ifadesi yerine daha doğru terminoloji olan “TÜRKAK akreditasyonu kapsamında düzenlenmiş sertifika” kullanılmalıdır. Yabancı tanınmış akreditasyon ile hiç akreditasyonu bulunmayan sertifika da birbirinden ayrılmalıdır.
| Kontrol alanı | TÜRKAK akreditasyonu | Yabancı tanınmış akreditasyon | Akredite olmayan sertifika |
|---|---|---|---|
| Akreditasyon güvencesi | TÜRKAK kapsamı içinde | İlgili yabancı akreditasyon kuruluşunun kapsamı içinde | Bağımsız akreditasyon güvencesi yok |
| Temel doğrulama | TBDS + ASİST | CertSearch + akreditasyon kuruluşu + belgeyi düzenleyen kuruluş | Yalnızca düzenleyen kuruluşun kaydı; akreditasyon teyidi yapılamaz |
| TBDS’de görünme | TÜRKAK kapsamındaki güncel belgelerde beklenir | Genellikle beklenmez | Beklenmez |
| Kamu ihalesi | Şartname ve mevzuat koşulları sağlanıyorsa kullanılabilir | Şartnameye göre TÜRKAK teyit yazısı gerekebilir | Akredite belge şartını karşılamaz |
| “Sahte” sayılır mı? | Kayıt ve belge uyuşmazsa şüphelidir | TBDS’de olmaması tek başına sahtecilik değildir | Akredite olmaması tek başına sahte olduğu anlamına gelmez |
Başvuru öncesinde güncel kapsam, ücret ve ihale şartnamesi mutlaka TÜRKAK Belge İnceleme Başvuruları sayfasından kontrol edilmelidir.
Belgeniz veya tedarikçinizin sertifikası hakkında şüpheniz mi var?
Belgeyi sizin yerinize “geçerli” ilan etmek yerine; kayıt, kapsam, adres ve durum kontrollerinin kanıtlarıyla birlikte yürütülmesine destek oluyoruz.
Belge doğrulama desteği alınISO Belgesi Doğrulama Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
ISO belgesi doğrulaması ücretsiz mi?
TÜRKAK TBDS, ASİST ve e-Devlet üzerindeki kamuya açık doğrulama hizmetleri ücretsizdir. IAF CertSearch erişim planları ve sorgulama limitleri zaman içinde değişebildiğinden güncel koşullar platformun kullanıcı kılavuzundan kontrol edilmelidir.
QR kodu olmayan ISO belgesi kesin olarak sahte midir?
Hayır. QR kodun bulunmaması tek başına sahtecilik kanıtı değildir. Ancak TÜRKAK akreditasyonu kapsamında düzenlenen güncel bir sertifikada TBDS doğrulama kodu beklenir. Belge arşiv niteliğindeyse veya kod yoksa belgelendirme kuruluşundan resmî yazılı teyit alınmalıdır.
IAF CertSearch’te sonuç çıkmıyorsa belge sahte midir?
Tek başına hayır. Veri aktarım gecikmesi, isim değişikliği, gizlilik veya kabul edilmiş istisna gibi nedenler olabilir. Belgelendirme kuruluşunun resmî doğrulama sistemi ve ilgili akreditasyon kuruluşunun kapsam kaydı üzerinden bağımsız teyit yapılmalıdır.
Sahte ISO belgesi kamu ihalesinde kullanılırsa ne olur?
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamında ihale dışı bırakma ve fiilin özelliğine göre bir yıldan iki yıla kadar ihalelerden yasaklama gündeme gelebilir. Ceza hukuku bakımından belgenin niteliğine göre TCK 204 veya TCK 207 değerlendirilebilir; kesin nitelendirme somut olayda yetkili makamlarca yapılır.
IAF ve ILAC’ın 2026’daki yeni adı nedir?
IAF ve ILAC’ın eski rollerini 1 Ocak 2026’dan itibaren Global Accreditation Cooperation Incorporated üstlenmiştir. Kuruluşun kullanılan kısa adı Global ACI’dir.
Yabancı akreditasyonlu ISO belgesi Türkiye’de geçerli olabilir mi?
Evet. Belgenin ilgili yabancı akreditasyon kuruluşunun tanınma ve kapsam şartlarını karşılaması gerekir. Kamu ihalelerinde şartnameye bağlı ek teyit istenebilir. TÜRKAK’ın belge inceleme hizmeti yönetim sistemlerinde ISO 9001 ve ISO 14001 ile sınırlıdır.
Akredite olmayan ISO belgesi sahte midir?
Akredite olmaması tek başına belgenin sahte olduğu anlamına gelmez; ancak bağımsız akreditasyon güvencesi sunmaz. Sözleşme, ihale veya mevzuat akredite sertifika istiyorsa bu şartı karşılamaz.
Resmî kaynaklar ve son kontrol tarihi
Aşağıdaki kaynaklar 6 Ağustos 2026 tarihinde kontrol edilmiştir. Ücretler, planlar ve prosedürler değişebileceğinden işlem öncesi resmî sayfalar yeniden doğrulanmalıdır.
- TÜRKAK — Uygunluk Değerlendirme Kuruluşlarının Yükümlülükleri
- TÜRKAK — Belge İnceleme Başvuruları ve 2026 ücret/kapsam bilgisi
- TÜRKAK — Belgelendirme denetimlerinin TBDS üzerinden izlenmesine ilişkin duyuru
- TÜRKAK TBDS — Belge doğrulama portalı
- TÜRKAK ASİST — Akredite kuruluş ve kapsam sorgulama
- Global ACI — Kurumsal bilgi ve sertifika doğrulama bağlantısı
- IAF CertSearch — Doğrulayıcı kullanıcı kılavuzu
- Kamu İhale Kurumu / EKAP — 4734 sayılı Kanun uygulamaları
- Türkiye Büyük Millet Meclisi — 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu
- ISO — Sertifikasyon hakkında açıklama
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; hukuki görüş, ihale makamı kararı veya akreditasyon kuruluşu adına verilmiş resmî teyit değildir.