İSG Belgesi Nasıl Alınır? Eğitim Belgesi ile ISO 45001'in 4 Farkı

"İSG belgesi" tek bir belge değildir. Aynı ifadeyle üç farklı şey aranır. Birincisi, her çalışanın alması zorunlu olan İSG temel eğitim belgesidir. İkincisi, iş güvenliği uzmanı olarak çalışmak isteyen kişilerin aldığı iş güvenliği uzmanlığı belgesidir. Üçüncüsü, bir kuruluşun iş sağlığı ve güvenliği yönetim sistemini belgeleyen ISO 45001 belgesidir. Hangisine ihtiyacınız olduğu, belgeyi bir kişi için mi yoksa şirketiniz için mi istediğinize bağlıdır.

Bu rehber işverenler, insan kaynakları ve İSG sorumluları ile ISO 45001 belgesi almayı düşünen şirketler için hazırlandı. 2 Nisan 2026'da yürürlüğe giren yeni Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik'e göre çalışan eğitimlerinin nasıl belgelendiğini, ISO 45001 belgesinin nasıl alındığını ve ikisi arasındaki dört farkı anlatıyoruz.

Yazıdaki fotoğraflar temsilîdir ve yapay zekâ ile üretilmiştir; karşılaştırma tabloları MEGACERT tarafından hazırlanmıştır.

Öne Çıkanlar

• Çalışan İSG eğitimi yasal bir zorunluluktur; ISO 45001 belgesi ise gönüllüdür. Biri diğerinin yerine geçmez.
• Çalışan eğitimleri 2 Nisan 2026'dan beri yeni yönetmeliğe tabidir. 2013 tarihli yönetmelik yürürlükten kalktı, ancak o yönetmeliğe göre verilmiş eğitimler geçerli sayılır.
• Temel eğitim, tehlike sınıfına göre en az 8, 12 veya 16 ders saatidir ve işe başladıktan sonra en geç üç ay içinde tamamlanmalıdır.
• Yeni yönetmelikle temel eğitimin sonunda sınav yapılıyor; 100 üzerinden en az 60 alan başarılı sayılıyor.
• ISO 45001 belgesini, kuruluşun sistemini iki aşamalı denetimle değerlendiren akredite bir belgelendirme kuruluşu verir. Belge üç yıl geçerlidir ve her yıl gözetim denetimi yapılır.

İSG belgesi nedir? Üç farklı belge

"İSG belgesi" araması üç farklı ihtiyaca karşılık gelir. Önce hangisini aradığınızı netleştirin:

İş sağlığı ve güvenliği (İSG), çalışanları işle ilgili kaza ve hastalıklardan korumaya yönelik sistemli çalışmaların bütünüdür. Türkiye'de temel çerçeveyi 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu çizer. Kanun, işverene risk değerlendirmesi yapma, çalışanları eğitme ve İSG hizmeti alma gibi yükümlülükler yükler.

İSG temel eğitim belgesi nasıl alınır?

Çalışan İSG eğitimini işveren verdirir ve belgeler. Çalışan bu belgeyi bireysel olarak bir kurumdan "satın almaz"; eğitim, işverenin yükümlülüğüdür ve maliyeti çalışana yansıtılamaz. Eğitimde geçen süre çalışma süresinden sayılır (Resmî Gazete, 2.4.2026, sayı 33212).

Yeni yönetmelikte temel eğitimin kuralları şöyledir:

• Süre: Temel eğitim, işyerinin tehlike sınıfına göre her çalışana en az 8 (az tehlikeli), 12 (tehlikeli) veya 16 (çok tehlikeli) ders saati olarak verilir (Yönetmelik, madde 13).
• Zamanlama: Temel eğitim, çalışan işe başladıktan sonra en kısa sürede ve her hâlükârda üç ay içinde tamamlanır (madde 8).
• Tekrar: Eğitim çok tehlikeli işyerlerinde yılda en az bir, tehlikeli işyerlerinde iki yılda en az bir, az tehlikeli işyerlerinde üç yılda en az bir kez tekrarlanır. Tekrar eğitimi tüm sınıflarda en az 8 ders saatidir. İş veya ekipman değişikliği ya da yeni teknoloji gibi durumlarda bu süre beklenmeden ek eğitim verilir (madde 14).
• Uzaktan eğitim: Ek-1'deki ilk üç konu başlığı tüm işyerlerinde uzaktan, yüz yüze veya karma verilebilir. Dördüncü konu başlığı az tehlikeli işyerlerinde uzaktan olabilir, ancak tehlikeli ve çok tehlikeli işyerlerinde yüz yüze verilmek zorundadır (madde 12).
• Sınav: Temel eğitimin sonunda ölçme ve değerlendirme yapılır. 100 üzerinden en az 60 alan başarılı sayılır. İlk sınavda başarısız olan en fazla iki kez daha sınava girebilir; yine başarısız olursa temel eğitimi tekrar alır (madde 16).
• Belgelendirme: İşveren, yüz yüze eğitimlerde yer, tarih, katılımcıların ve eğiticinin ad, soyad ve imzaları, süre ve konu başlıklarını içeren katılım tutanaklarıyla kaydı tutar ve eğitimi tamamlayanlar için belge düzenler (madde 17).

Eski eğitimler ne olacak? 15 Mayıs 2013 tarihli yönetmelik kaldırıldı, ancak o yönetmelik kapsamında verilen tüm eğitim ve bilgilendirmeler geçerli sayılır. Yeni yönetmeliğin yayımından önce verilmiş ama belgelendirilmemiş eğitimlerin bir ay içinde belgelendirilmesi istendi (madde 27 ve geçici madde 1).

Başka işyerlerinden çalışmak üzere gelen çalışanlar, o işyerindeki riskler hakkında yeterli bilgi ve talimatları içeren eğitimi aldıklarını gösteren belge olmadan işe başlatılamaz (Yönetmelik, madde 5). Asıl işveren ile alt işveren ilişkisinin bulunduğu işyerlerinde her işveren kendi çalışanlarının eğitiminden sorumludur ve alt işveren, çalışanlarının eğitimi hakkında asıl işvereni bilgilendirir (madde 22).

İş güvenliği uzmanlığı belgesi nasıl alınır?

İş güvenliği uzmanı olarak çalışmak, ayrı bir meslek belgesi gerektirir. Bu belge kişiye verilir; şirketin İSG performansını değil, kişinin bu görevi yapma yetkisini gösterir. Belgeler, uzmanın hizmet verebileceği işyeri tehlike sınıfına göre A, B ve C olarak ayrılır. Süreç genel olarak şöyledir:

1. Yönetmelikte sayılan mezuniyet şartlarından birini taşımak.
2. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nca yetkilendirilmiş bir eğitim kurumunda iş güvenliği uzmanlığı eğitimini tamamlamak.
3. Bakanlık adına yapılan sınavda başarılı olmak.
4. Belgeyi almak ve İSG-KATİP sistemine tanımlanmak.

Uzmanlık belgesinin dayanağı, 29 Aralık 2012 tarihli ve 28512 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan İş Güvenliği Uzmanlarının Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelik'tir (Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, SSS).

Mezuniyet şartları, eğitim süreleri, sınıf yükseltme ve belge ücretleri bu yazının konusu değildir ve zaman zaman değişir. Güncel şartlar için İş Güvenliği Uzmanlarının Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelik ile Bakanlığın duyurularını esas alın.

İşveren İSG hizmetini kendisi yürütebilir mi?

Az tehlikeli sınıftaki ve 50'den az çalışanı olan işyerlerinde işveren veya işveren vekili, Bakanlıkça ilan edilen eğitimleri tamamlamak şartıyla İSG hizmetlerini kendisi yürütebilir. İşe giriş ve periyodik muayeneler ile tetkikler bu kapsamın dışındadır (6331 sayılı Kanun, madde 6). Bu eğitim Anadolu Üniversitesi'nin e-sertifika programı olarak çevrim içi veriliyor (Anadolu Üniversitesi).

ISO 45001 belgesi nasıl alınır?

ISO 45001, iş sağlığı ve güvenliği yönetim sistemlerinin şartlarını belirleyen uluslararası standarttır. Güncel baskı ISO 45001:2018'dir ve 2024'te iklim değişikliğiyle ilgili bir tadil yayımlanmıştır. Standardın yeni baskısı hazırlanıyor: Taslak Uluslararası Standart (ISO/DIS 45001) ISO oylamasına sunuldu; oylama 9 Ağustos 2026'da sona erdi (ISO/TC 283). Bugün belgelendirme ISO 45001:2018'e göre yapılıyor.

ISO 45001 belgesi kişiye değil kuruluşa verilir ve belgede tanımlı faaliyetler ve adresler için geçerlidir. Belgeye giden yol genellikle beş adımdır:

1. Boşluk analizi. Mevcut İSG uygulamalarınızı (risk değerlendirmesi, acil durum planları, eğitim kayıtları, yasal uygunluk) ISO 45001 şartlarıyla karşılaştırın.
2. Sistemi kurun. İSG politikası, tehlike tanımlama ve risk değerlendirmesi, yasal şartların takibi, çalışan katılımı ve danışma, olay soruşturması ve düzeltici faaliyet süreçlerini oluşturun.
3. İç tetkik ve yönetimin gözden geçirmesi. Sistemi en az bir tam döngü işletin, iç tetkik yapın ve üst yönetimin değerlendirmesini kayda alın.
4. Belgelendirme kuruluşu seçin. ISO 45001 için akreditasyonu olan, akreditasyon kapsamı faaliyetlerinizi içeren bir belgelendirme kuruluşuyla çalışın.
5. Aşama 1 ve Aşama 2 denetimi. Aşama 1'de dokümantasyon ve hazırlık, Aşama 2'de sistemin sahada uygulanması denetlenir. Majör uygunsuzluklar düzeltildikten ve minör uygunsuzluklar için kabul edilen bir düzeltici faaliyet planı sunulduktan sonra belge düzenlenir.

ISO 45001 belgesi üç yıl geçerlidir. Bu süre boyunca her yıl gözetim denetimi yapılır, üçüncü yılın sonunda yeniden belgelendirme denetimi gelir (ISO/IEC 17021-1). Belgenin akredite olup olmadığını ve kapsamını nasıl doğrulayacağınızı ISO belgesi sorgulama rehberimizde anlattık. Standardın kendisini ISO 45001 nedir yazımızda ayrıntılı ele aldık.

ISO 45001 ile İSG temel eğitim belgesinin 4 farkı

İSG temel eğitim belgesi (halk arasında "İSG sertifikası") ile ISO 45001 belgesi sık karıştırılır. İkisi farklı sorulara yanıt verir: eğitim belgesi "bu çalışan gerekli eğitimi aldı mı?", ISO 45001 belgesi ise "bu kuruluş İSG'yi sistemli yönetiyor mu?" sorusunu yanıtlar.

1. Kime verilir?

Eğitim belgesi kişiye verilir: her çalışan için ayrı ayrı düzenlenir. ISO 45001 belgesi ise kuruluşa verilir ve belgede yazan kapsam ile adresler için geçerlidir. Bir çalışanın eğitim belgesi şirketin ISO 45001 belgeli olduğunu göstermez; şirketin ISO 45001 belgesi de çalışanların eğitim yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.

2. Zorunlu mu?

Çalışan İSG eğitimi yasal zorunluluktur; 6331 sayılı Kanun ve 2026 tarihli yönetmelik her işverene bu yükümlülüğü yükler. ISO 45001 ise gönüllü bir standarttır. 6331 sayılı Kanun ISO 45001 belgesi şartı koşmaz; belgeyi daha çok müşteriler, ana yükleniciler ve bazı ihale şartnameleri ister.

3. Kim verir?

Eğitim belgesini işveren düzenler ve eğitim katılımını tutanakla kayıt altına alır. ISO 45001 belgesini ise kuruluştan bağımsız, akredite bir belgelendirme kuruluşu, sistemi iki aşamalı denetimle değerlendirdikten sonra verir. Danışmanlık veren firma ile belgelendirme denetimini yapan kuruluş aynı olamaz; bu, ISO/IEC 17021-1'in tarafsızlık şartıdır.

4. Ne kadar geçerli?

Eğitim belgesinin bir son kullanma tarihi yoktur; eğitimin tekrar periyodu tehlike sınıfına bağlıdır: eğitim yılda bir, iki yılda bir veya üç yılda bir tekrarlanır. ISO 45001 belgesi ise üç yıl geçerlidir ve her yıl gözetim denetimiyle devam eder. Gözetim denetimleri yapılmazsa belge askıya alınabilir veya geri çekilebilir.

Şirketiniz için hangisi gerekli?

• Her işveren için: Çalışan İSG eğitimleri, risk değerlendirmesi ve 6331 sayılı Kanun'daki diğer yükümlülükler zorunludur. Bu, ISO 45001'den bağımsızdır. Varsayımsal bir örnek: tehlikeli sınıftaki 30 çalışanlı bir işyerinde her çalışana en az 12 ders saati temel eğitim verilir; bu toplam 360 kişi-saattir. Eğitim iki yılda bir, en az 8 ders saati olarak, yani 240 kişi-saat olarak tekrarlanır.
• Müşteri, ana yüklenici veya ihale ISO 45001 istiyorsa: Yasal yükümlülüklerinizi yerine getirdikten sonra ISO 45001 sistemini kurup belgelendirme sürecine girersiniz. ISO 45001, mevcut yasal uygulamalarınızı bir yönetim sistemi içinde düzenler; onların yerini almaz.
• Kalite ve çevre belgeniz de varsa: ISO 45001, ISO 9001 ve ISO 14001 ile aynı üst yapıyı kullandığı için entegre yönetim sistemi olarak kurulup birleşik denetimle belgelendirilebilir. Ayrıntılar için ISO 9001 belgesi ve ISO 14001 belgesi sayfalarımıza bakabilirsiniz.

MEGACERT'in ISO 45001 belgelendirme sürecini ISO 45001 belgelendirme sayfamızda bulabilirsiniz. Her teklifte, belgelendirmenin hangi akreditasyon kapsamında ve hangi belgelendirme kuruluşu üzerinden yapılacağı belirtilir.

Sık sorulan sorular

İSG sertifikası kaç yıl geçerli?

Belgenin son kullanma tarihi yoktur; yenilenen şey eğitimdir: çok tehlikeli işyerlerinde her yıl, tehlikeli işyerlerinde iki yılda bir, az tehlikeli işyerlerinde üç yılda bir (Yönetmelik, madde 14). ISO 45001 belgesi ise üç yıl geçerlidir.

E-Devlet'ten İSG belgesi alınır mı?

Yönetmelik, İSG temel eğitim belgesinin eğitimi düzenleyen işveren tarafından verilmesini öngörür; belge bu nedenle kişinin kendi başına bir kamu sisteminden alacağı bir sertifika değildir (Yönetmelik). İş güvenliği uzmanlığı ve işyeri hekimliği gibi meslek belgeleri ise İSG-KATİP sistemi üzerinden yönetilir.

Ücretsiz İSG sertifikası alınabilir mi?

Çalışan İSG eğitiminin maliyeti çalışana yansıtılamaz; yani çalışan için ücretsizdir ve masrafı işveren karşılar (Yönetmelik). İnternette "ücretsiz İSG sertifikası" olarak sunulan bireysel kurslar ise işyerine özgü temel eğitimin yerine geçmez.

ISO 45001 belgesi zorunlu mu?

Hayır. ISO 45001 gönüllü bir standarttır ve 6331 sayılı Kanun bu belgeyi şart koşmaz; belgeyi genellikle müşteriler, ana yükleniciler veya ihale şartnameleri ister. Belge, yasal İSG yükümlülüklerinin yerine geçmez.

Özet: hangi belge kimin için?

"İSG belgesi" ararken önce kimin için istediğinizi belirleyin. Çalışanlar için yasal olarak gereken, 2026 tarihli yönetmeliğe göre verilen ve belgelendirilen temel eğitimdir. İş güvenliği uzmanı olmak isteyen kişi için gereken, Bakanlığın verdiği uzmanlık belgesidir. Şirketin İSG'yi sistemli yönettiğini müşterilerine göstermek için gereken ise akredite bir kuruluştan alınan ISO 45001 belgesidir. Bu üçü birbirinin yerine geçmez; iyi yönetilen bir şirkette birbirini tamamlar.

Bu rehber hakkında

• Yazar: Ersin Çetin, MEGACERT. Gıda mühendisi; 25 yılı aşkın süredir baş denetçi olarak çalışır. IRCA ve Exemplar Global onaylı baş denetçidir; ISO 9001, ISO 14001, ISO 22000, ISO 45001, ISO 50001, ISO/IEC 27001 ve ISO 14064 konularında baş denetçilik yapar.
• Teknik inceleme: Eren İşman, MEGACERT. Makine mühendisi; 25 yılı aşkın deneyime sahip baş denetçi.
• Hazırlama yöntemi: Bu makale yapay zekâ desteğiyle hazırlandı. Çalışan eğitimine ilişkin hükümler, 2 Nisan 2026 tarihli ve 33212 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan yönetmeliğin metninden doğrulandı. Fotoğraf görünümlü görseller yapay zekâ ile üretilmiştir ve temsilîdir, gerçek kişi veya tesisleri göstermez. Bu rehber genel bilgi amaçlıdır; işyerinize özgü yükümlülükler için İSG profesyonelinize danışın. Son gözden geçirme: 20 Ekim 2026.
• Çıkar beyanı: Yazar ve teknik inceleyen MEGACERT ekibindendir; inceleme şirket içinde yapılmıştır. MEGACERT, ISO 45001 dahil yönetim sistemi belgelendirme hizmetleri sunar ve İSG eğitimi veya iş güvenliği uzmanlığı belgesi vermez. Her teklifte akreditasyon kapsamı ve belgelendirmeyi gerçekleştirecek kuruluş belirtilir.
• Editoryal ilkeler ve düzeltme: Mevzuat hükümlerini Resmî Gazete ve Bakanlık metinlerinden, standart bilgilerini ISO'dan doğrularız; örnekleri varsayımsal olarak işaretleriz. Hatalı bir bilgi görürseniz bize ulaşın.

Kaynaklar

• Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Resmî Gazete, 2 Nisan 2026, sayı 33212.
• 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, Resmî Gazete, 30 Haziran 2012, sayı 28339.
• İş Güvenliği Uzmanlarının Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelik, Resmî Gazete, 29 Aralık 2012, sayı 28512 (Bakanlığın SSS sayfasında atıf).
• ISO 45001 Revision Reaches Draft International Standard Ballot Stage, ISO/TC 283, 2026.
• İşveren ve İşveren Vekili İçin İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetleri e-Sertifika Programı, Anadolu Üniversitesi.
• ISO 45001:2018, İş sağlığı ve güvenliği yönetim sistemleri: Şartlar ve kullanım kılavuzu.
• ISO/IEC 17021-1:2015, Yönetim sistemlerinin tetkikini ve belgelendirmesini yapan kuruluşlar için şartlar.